Storingsvrij | Systeemstatus-Register
De Autoriteit voor Zakelijke Integriteit en Transactietoezicht
Zoeken
Home / Wanbetalers

Wanbetalers: herkennen, voorkomen en aanpakken

Niet iedere klant die te laat betaalt, is een wanbetaler. Maar wie structureel niet betaalt, kost uw bedrijf veel geld. Lees welke soorten wanbetalers er zijn, hoe u ze vooraf herkent en wat u kunt doen als uw factuur onbetaald blijft.

Wanbetalers zijn een van de grootste financiële risico’s voor ondernemers. Uit het marktonderzoek van STZB blijkt dat 55% van de Nederlandse bedrijven regelmatig te maken heeft met klanten die niet of veel te laat betalen. De gemiddelde schade bedraagt € 49.797 per bedrijf per jaar, en bij bedrijven met meer dan 100 medewerkers zelfs € 199.381.

Toch is het woord ‘wanbetaler’ niet altijd terecht. Het voorvoegsel ‘wan’ draagt een oordeel in zich, terwijl een betalingsachterstand vaak een andere oorzaak heeft dan onwil. Op deze pagina leest u wat een wanbetaler is, welke 4 soorten wanbetalers u kunt tegenkomen, hoe u ze herkent en hoe u uw bedrijf tegen wanbetalers beschermt.

Wanbetalers: aandeel bedrijven dat last heeft van betalingsachterstanden
Uit het marktonderzoek van STZB blijkt dat 55% van de Nederlandse bedrijven regelmatig last heeft van wanbetalers.

In het kort: wanbetalers

  • Een wanbetaler is een klant die zijn rekening niet of niet op tijd betaalt.
  • Er zijn grofweg 4 soorten: de slordige betaler, de betalingsonmachtige, de bewuste laatbetaler en de fraudeur.
  • 55% van de Nederlandse bedrijven heeft regelmatig last van wanbetalers.
  • 56% van de ondernemers doet geen kredietcheck voordat zij met een nieuwe klant zaken doen.
  • U voorkomt de meeste schade met een kredietcheck vooraf, duidelijke voorwaarden en snel handelen bij een achterstand.
  • Als deelnemer van STZB kunt u wanbetalers melden; in 2025 werd 86,9% van de gemelde facturen alsnog betaald.

Wat is een wanbetaler?

Een wanbetaler is iemand die zijn financiële verplichtingen niet nakomt: hij betaalt een factuur niet, niet volledig of pas lang na de afgesproken termijn. In zakelijke relaties gaat het om een onderneming die geleverde goederen of diensten niet betaalt binnen de betalingstermijn die in de overeenkomst of de algemene voorwaarden is afgesproken.

Het woord heeft een negatieve lading. Wie een betalingstermijn overschrijdt, kan een wanbetaler zijn, maar noodzakelijk is dat allerminst. Een factuur kan zoek zijn geraakt, er kan een fout in staan of de klant wacht zelf op geld van zijn eigen afnemers. STZB spreekt daarom liever van een betalingsachterstand: een neutrale term die beschrijft wat er aan de hand is, zonder direct een oordeel te vellen over de reden.

Voor u als leverancier maakt de reden in eerste instantie weinig uit: u heeft geleverd en u wacht op uw geld. Maar voor de aanpak maakt het wel verschil. Een slordige betaler heeft een herinnering nodig, een klant in betalingsproblemen een regeling en een fraudeur een stevige reactie.

De 4 soorten wanbetalers

1. De slordige betaler

Deze klant wil wel betalen, maar zijn administratie is niet op orde. Facturen raken zoek, komen in de verkeerde mailbox terecht of blijven liggen omdat er een inkoopnummer ontbreekt. Een vriendelijke herinnering met de factuur als bijlage is meestal voldoende. Tip: vraag bij een nieuwe klant naar het juiste factuuradres en de gegevens die op de factuur moeten staan.

2. De betalingsonmachtige

Deze klant wil betalen, maar kan het niet. Hij wacht zelf op geld van zijn afnemers, heeft een grote klant verloren of zit krap bij kas. Er is geen sprake van onwil, maar van betalingsonmacht. Een betalingsregeling is hier vaak de beste weg naar uw geld. Let wel op: betalingsonmacht kan een voorbode zijn van een faillissement. Beperk daarom nieuwe leveringen op rekening.

3. De bewuste laatbetaler

Deze klant kan wel betalen, maar doet het bewust zo laat mogelijk. Hij gebruikt zijn leveranciers als gratis bank: hoe langer hij wacht, hoe langer hij het geld zelf kan gebruiken. Soms betaalt hij pas na de derde aanmaning of na een telefoontje van een incassobureau. Bij deze wanbetalers werkt een duidelijke, consequente aanpak het best: wettelijke handelsrente en incassokosten in rekening brengen en de achterstand tijdig melden.

4. De fraudeur

Deze wanbetaler heeft nooit de bedoeling gehad om te betalen. Hij bestelt op rekening, verkoopt de goederen door en verdwijnt, vaak om onder een nieuwe naam opnieuw te beginnen. Wie er een gewoonte van maakt om goederen te kopen zonder volledige betaling te verzekeren, kan strafbaar zijn wegens flessentrekkerij (artikel 326a van het Wetboek van Strafrecht). Doe bij vermoeden van fraude aangifte en meld het bij STZB via de Fraudedatabank, zodat andere gedupeerden u kunnen vinden.

De 4 soorten wanbetalers en de beste aanpak
Elke soort wanbetaler vraagt om een andere aanpak.

Hoe herkent u een wanbetaler vooraf?

De beste bescherming tegen wanbetalers is ze herkennen voordat u levert. Let op de volgende signalen:

  • Een eerste grote order zonder voorgeschiedenis. Fraudeurs beginnen vaak met een kleine order die keurig wordt betaald, gevolgd door een grote order die nooit wordt betaald.
  • Haast. De klant wil direct leveren en heeft geen tijd voor een offerte, contract of kredietcheck.
  • Onduidelijke gegevens. Geen of een afwijkend KvK-nummer, een adres dat niet klopt met het Handelsregister of alleen een mobiel nummer en een gratis e-mailadres.
  • Een recent opgerichte onderneming met een bestuurder die eerder bij faillissementen betrokken was.
  • Levering op een ander adres dan het vestigingsadres.
  • Registraties bij STZB. Heeft de klant al betalingsachterstanden bij andere ondernemers, dan is de kans groot dat u ook moet wachten.

Controleer daarom altijd de inschrijving bij de Kamer van Koophandel en doe een kredietcheck in het register van STZB. Dat kost een paar minuten en kan u duizenden euro’s besparen.

Wat kosten wanbetalers uw bedrijf?

De schade van wanbetalers is groter dan het bedrag op de onbetaalde factuur. U heeft de kosten al gemaakt, u verliest tijd aan aanmanen en bellen en u betaalt mogelijk incassokosten. Bovendien moet u het verlies terugverdienen met nieuwe omzet. Bij een nettomarge van 10% heeft u € 100.000 extra omzet nodig om een onbetaalde factuur van € 10.000 goed te maken.

Uit het marktonderzoek van STZBUitkomst
Bedrijven die regelmatig last hebben van wanbetaling55%
Ondernemers die geen kredietcheck doen bij een nieuwe klant56%
Gemiddelde schade per bedrijf per jaar€ 49.797
Gemiddelde schade bij bedrijven met 100+ medewerkers€ 199.381

Bekijk alle cijfers in het marktonderzoek en op de pagina wanbetalingschade.

Gemiddelde schade door wanbetalers per bedrijf per jaar
Gemiddelde schade door wanbetaling volgens het marktonderzoek van STZB.

Zo beschermt u uw bedrijf: 6 maatregelen

  1. Doe vooraf een kredietcheck. Controleer in het register van STZB of de klant bij andere ondernemers achterstanden heeft.
  2. Leg afspraken vast. Gebruik algemene voorwaarden met een betalingstermijn, rente, incassokosten en een eigendomsvoorbehoud, en zorg dat de klant ze vooraf ontvangt.
  3. Vraag een aanbetaling bij grote opdrachten of nieuwe klanten.
  4. Factureer direct en correct, met alle gegevens die de klant nodig heeft om te betalen.
  5. Volg uw klanten. Met de Bedrijfsmonitor krijgt u direct een melding als een klant elders een betalingsachterstand krijgt.
  6. Handel snel bij een achterstand. Hoe langer u wacht, hoe kleiner de kans op betaling.

Wanneer is een klant juridisch in verzuim?

Een klant die te laat betaalt, is niet automatisch in verzuim. Dat begrip is belangrijk, omdat u pas vanaf het moment van verzuim aanspraak kunt maken op rente en schadevergoeding. De hoofdregels:

  • Vaste betalingstermijn. Staat er een uiterste betaaldatum op de factuur of in de overeenkomst, dan is de klant in de regel in verzuim zodra die datum is verstreken (een zogeheten fatale termijn).
  • Geen vaste termijn. Is er niets afgesproken, dan moet u de klant eerst in gebreke stellen: een schriftelijke aanmaning waarin u een redelijke termijn geeft om alsnog te betalen.
  • Handelsovereenkomsten. Tussen bedrijven is de debiteur na het verstrijken van de betalingstermijn zonder ingebrekestelling de wettelijke handelsrente verschuldigd (artikel 6:119a Burgerlijk Wetboek). Zonder afspraak geldt een termijn van 30 dagen.
  • Verjaring. Een vordering tot betaling uit een overeenkomst verjaart in de regel na vijf jaar. Een schriftelijke aanmaning stuit die termijn.

Leg daarom in uw offertes en algemene voorwaarden altijd een duidelijke betalingstermijn vast. Dan weet u precies vanaf welk moment u kunt optreden. De actuele percentages van de wettelijke handelsrente vindt u bij de Rijksoverheid.

Checklist bij een nieuwe zakelijke klant

Gebruik deze checklist voordat u voor het eerst op rekening levert:

  1. Heeft u het KvK-nummer, de juiste rechtsvorm en het vestigingsadres gecontroleerd?
  2. Is de persoon met wie u zaken doet bevoegd om de onderneming te vertegenwoordigen?
  3. Heeft u een kredietcheck gedaan in het register van STZB?
  4. Zijn er afspraken gemaakt over de betalingstermijn, en staan die op de offerte of opdrachtbevestiging?
  5. Heeft de klant uw algemene voorwaarden vooraf ontvangen en geaccepteerd?
  6. Is het kredietlimiet voor deze klant bepaald, en weet uw verkoopafdeling dat?
  7. Heeft u bij een grote eerste order een aanbetaling gevraagd?
  8. Heeft u de klant na de eerste levering in de Bedrijfsmonitor geplaatst?

Kunt u alle vragen met ja beantwoorden, dan heeft u het risico op wanbetalers flink verkleind. Twijfelt u over een klant, neem dan contact op met STZB. Wij denken graag met u mee.

Wat doet u als een klant niet betaalt?

Blijft uw factuur onbetaald, dan kunt u stap voor stap de druk opvoeren:

  1. Herinnering direct na de vervaldatum, met de factuur als bijlage.
  2. Telefonisch contact om te vragen wat er aan de hand is.
  3. Schriftelijke aanmaning met een laatste termijn, de wettelijke handelsrente en de incassokosten. Tussen bedrijven heeft u recht op minimaal € 40 aan incassokosten.
  4. Melden bij STZB. Is de factuur minimaal 30 dagen over de vervaldatum, minimaal € 100 en onbetwist, dan kunt u de achterstand melden. De debiteur krijgt eerst een vooraankondiging en 14 dagen om te betalen. Lees hoe u een wanbetaler meldt.
  5. Incasso of procedure. Een incassobureau of deurwaarder kan de vordering verder innen en na een vonnis beslag laten leggen.
  6. Faillissementsaanvraag. Betaalt de debiteur ook anderen niet, dan kunt u met een steunvordering het faillissement aanvragen.

Vergeet niet de btw terug te vragen bij de Belastingdienst als de vordering oninbaar blijkt.

Escalatieladder: wat te doen bij wanbetalers
Voer de druk stap voor stap op.

Wanbetalers melden: werkt dat?

Ja. Een registratie in het register van STZB is een van de effectiefste manieren om wanbetalers alsnog te laten betalen. Een debiteur die weet dat zijn achterstand zichtbaar wordt voor leveranciers, kredietverstrekkers en incassobureaus, betaalt meestal snel. De resultaten over 2025:

Resultaat na registratieAandeel
Opgelost binnen 14 dagen81,3%
Opgelost na 14 dagen11%
Nog niet opgelost7,7%

Bovendien waarschuwt u met een melding andere ondernemers, zodat de wanbetaler niet ongemerkt nieuwe schuldeisers kan maken. Zodra de debiteur betaalt of een regeling treft, wordt de registratie weer verwijderd.

Waarom wanbetalers vaak meerdere slachtoffers maken

Wanbetalers blijven zelden bij één leverancier. Wie u niet betaalt, betaalt vaak ook anderen niet. Bewuste laatbetalers en fraudeurs werken zelfs systematisch: zodra een leverancier niet meer op rekening levert, stappen zij over naar de volgende. Omdat ondernemers onderling weinig informatie delen, kunnen wanbetalers zo lang ongemerkt doorgaan.

Dat is precies waarom STZB bestaat. Doordat deelnemers hun betalingsachterstanden melden, ontstaat een gezamenlijk beeld. Een leverancier die vandaag een check doet, ziet dat de klant al bij twee anderen achterloopt, en kan zichzelf beschermen. Zo beschermen ondernemers elkaar tegen wanbetalers, en worden de kosten van wanbetaling niet steeds opnieuw door een nieuwe leverancier gedragen.

Tegelijk beschermt het systeem ook de debiteur. Een onderneming in betalingsproblemen wordt niet steeds verder in de schulden gebracht, en krijgt bij iedere melding eerst de kans om te betalen of een regeling te treffen.

Mag u wanbetalers op een zwarte lijst zetten?

Een eigen ‘zwarte lijst’ publiceren met namen van wanbetalers, bijvoorbeeld op uw website of sociale media, is riskant. U kunt aansprakelijk zijn voor de schade die de genoemde onderneming daardoor lijdt, zeker als de vordering wordt betwist of inmiddels is betaald. Ook de AVG stelt strenge eisen aan het verwerken van gegevens over eenmanszaken en bestuurders.

Een register zoals dat van STZB is wel toegestaan, omdat het aan strikte voorwaarden voldoet: alleen onbetwiste zakelijke vorderingen, een vooraankondiging met 14 dagen reactietermijn, eigen onderzoek bij bezwaar en een onafhankelijke geschillencommissie. Lees meer over registratie op een zwarte lijst en aansprakelijkheid voor een zwarte lijst.

Bent u zelf de klant die niet kan betalen?

Ook goede ondernemers kunnen in betalingsproblemen raken. Heeft u een vooraankondiging van STZB ontvangen, of weet u dat u een factuur niet op tijd kunt betalen? Neem dan zo snel mogelijk contact op met uw leverancier. Een eerlijk gesprek en een realistisch betalingsvoorstel voorkomen vaak een registratie en houden de relatie goed.

Heeft u structureel moeite om uw rekeningen te betalen, zoek dan tijdig hulp. Veel gemeenten bieden ondersteuning aan ondernemers met financiële problemen, en via het KvK vindt u informatie over hulp bij betalingsproblemen.

Verschillen per branche

Wanbetalers komen in iedere branche voor, maar de gevolgen verschillen. In de bouw en installatietechniek gaat het vaak om grote projectfacturen en ketens van onderaannemers: als één partij niet betaalt, raakt dat de hele keten. In de groothandel en het transport zijn de bedragen per factuur kleiner, maar is het aantal klanten groot en de marge laag. En in de zakelijke dienstverlening wordt eerst gewerkt en pas achteraf gefactureerd, waardoor er al veel uren in een opdracht zitten voordat duidelijk wordt dat de klant niet betaalt.

In al deze branches geldt hetzelfde principe: hoe eerder u een risico ziet, hoe kleiner de schade. Een check vooraf, duidelijke afspraken en een vaste opvolging van openstaande facturen zijn de basis van gezond debiteurenbeheer.

Veelgestelde vragen

Wat is een wanbetaler?

Een wanbetaler is een persoon of onderneming die een factuur niet, niet volledig of pas lang na de afgesproken betalingstermijn betaalt.

Welke soorten wanbetalers zijn er?

Grofweg vier: de slordige betaler met een slechte administratie, de betalingsonmachtige die wel wil maar niet kan, de bewuste laatbetaler en de fraudeur die nooit van plan was te betalen.

Hoe herken ik een wanbetaler vooraf?

Let op haast, onduidelijke bedrijfsgegevens, een grote eerste order zonder voorgeschiedenis en levering op een afwijkend adres. Controleer de KvK-inschrijving en doe een kredietcheck in het register van STZB.

Mag ik een wanbetaler melden?

Als deelnemer van STZB kunt u een zakelijke betalingsachterstand melden als de factuur minimaal 30 dagen over de vervaldatum, minimaal € 100 en onbetwist is.

Mag ik wanbetalers op mijn website zetten?

Dat is riskant. U kunt aansprakelijk zijn voor de schade, zeker als de vordering wordt betwist of al is betaald. Een register met strikte voorwaarden, zoals dat van STZB, is wel toegestaan.

Welke kosten mag ik een wanbetaler in rekening brengen?

Bij een handelsovereenkomst heeft u recht op de wettelijke handelsrente en op een vergoeding van minimaal € 40 aan incassokosten, of de hogere kosten die u met de klant heeft afgesproken.

Hoe voorkom ik schade door wanbetalers?

Doe vooraf een kredietcheck, leg betalingsafspraken vast in algemene voorwaarden, vraag een aanbetaling bij grote opdrachten, volg uw klanten met de Bedrijfsmonitor en handel direct na de vervaldatum.

Is wanbetaling strafbaar?

Niet betalen is in de regel een civiele zaak. Wie er een gewoonte van maakt om goederen te kopen zonder volledige betaling te verzekeren, kan wel strafbaar zijn wegens flessentrekkerij.

Hoeveel wanbetalers betalen na een melding bij STZB?

In 2025 werd 86,9% van de aangemelde facturen na registratie alsnog betaald, waarvan 81,3% binnen 14 dagen.

Last van wanbetalers?

Meld uw organisatie aan als deelnemer van STZB. Check klanten vooraf, meld onbetaalde facturen en word gewaarschuwd bij nieuwe achterstanden.

Aanmelden als deelnemerVraag een gesprek aan

Last van wanbetalers?

Als deelnemer van STZB checkt u klanten vooraf en meldt u onbetaalde facturen in de Achterstandendatabank.

Of bel: 085 – 303 47 20
Werkdagen 09.00 – 17.00 uur

English »

Blijf op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen via onze jaarlijkse rapportages.