Storingsvrij | Systeemstatus-Register
De Autoriteit voor Zakelijke Integriteit en Transactietoezicht
Zoeken
Home / Fraudedatabank

Fraudedatabank: het frauderegister voor zakelijke fraude

Een klant die bestelt, levert laat krijgen en nooit betaalt. Bij één leverancier is dat een wanbetaler, bij tien leveranciers is het fraude. De Fraudedatabank van STZB brengt dat patroon in beeld en brengt gedupeerde ondernemers met elkaar in contact.

De fraudedatabank van STZB is een frauderegister voor het Nederlandse bedrijfsleven. Zij bevat debiteuren bij wie uit de gemelde betalingsachterstanden blijkt dat zij er een gewoonte van maken om goederen of diensten af te nemen zonder daarvoor te betalen. Waar één onbetaalde factuur nog een zakelijk geschil kan zijn, laat een reeks onbetaalde facturen bij verschillende leveranciers een ander beeld zien.

Fraude bezorgt het Nederlandse bedrijfsleven jaarlijks grote schade. Fraudeurs maken daarbij handig gebruik van het feit dat ondernemers onderling weinig informatie delen: iedere leverancier denkt dat hij de enige is. Een frauderegister doorbreekt dat. Op deze pagina leest u hoe de Fraudedatabank werkt, welke vormen van zakelijke fraude veel voorkomen en wat u zelf kunt doen om fraude te voorkomen.

Fraudedatabank van STZB: frauderegister voor zakelijke fraude
De Fraudedatabank van STZB maakt patronen van zakelijke fraude zichtbaar.

In het kort: de fraudedatabank

  • De fraudedatabank is een frauderegister binnen de STZB databank, naast de Achterstandendatabank en de Kredietdatabank.
  • Een debiteur komt in de fraudedatabank als uit de gemelde achterstanden een patroon blijkt van afnemen zonder te betalen.
  • STZB brengt gedupeerde deelnemers met elkaar in contact, maar alleen na hun toestemming.
  • Samen kunnen zij nagaan of er voldoende reden is voor een gezamenlijke aangifte.
  • STZB kan geverifieerde informatie delen met de relevante overheidsdiensten, zodat fraude en flessentrekkerij effectiever worden aangepakt.

Hoe de fraudedatabank werkt

Gezamenlijk stappen ondernemen
Uit de door de gezamenlijke deelnemers geregistreerde betalingsachterstanden kunnen conclusies getrokken worden over de aard daarvan. Hierdoor kan een bepaald beeld van de debiteur naar voren komen. Wanneer uit het beeld van een debiteur naar voren komt dat deze er een gewoonte van maakt om goederen af te nemen zonder daarvoor te betalen, wordt deze debiteur opgenomen in de Fraudedatabank en is het via het STZB mogelijk om met andere getroffen deelnemers in contact te komen en gezamenlijk te onderzoeken of er voldoende reden is om aangifte te doen.

Gegevensuitwisseling
STZB faciliteert gegevensuitwisseling Deelnemende organisaties worden indien zij dit wenselijk vinden middels het STZB met elkaar in contact gebracht in het geval van vermoedelijke fraude. Een deelnemende organisatie kan in zo’n geval een verzoek tot uitwisseling van contactgegevens bij het STZB doen. Het STZB vraagt dan om toestemming aan de overige betrokken deelnemers tot het uitwisselen van deze gegevens en vermeldt daarbij het doel van de gegevensuitwisseling: nagaan of gezamenlijk aangifte kan worden gedaan.

Justitie
De Achterstandendatabank van het STZB genereert inzicht in de actuele en geverifieerde betalingsachterstanden van bedrijven en organisaties. Hiermee wordt het eenvoudiger om organisaties die zich beroepsmatig bezighouden met het plegen van misbruik en fraude in kaart te brengen. Het STZB verifieert deze informatie en kan deze vervolgens onmiddellijk met de relevante overheidsdiensten delen. De informatie die de Achterstandendatabank van het STZB voortbrengt stelt daarmee de overheid in staat een effectiever beleid te voeren bij het bestrijden van zakelijke fraude en misbruik. Op deze manier wordt fraude en flessentrekkerij effectief aangepakt.

Fraudedatabank, Achterstandendatabank en Kredietdatabank: het verschil

De STZB databank bestaat uit drie onderdelen. Ze vullen elkaar aan, maar hebben elk een eigen doel. Wie de verschillen kent, weet welke informatie hij waar vindt.

OnderdeelWat staat erin?Doel
AchterstandendatabankOnbetwiste zakelijke betalingsachterstanden, gemeld door deelnemers en geverifieerd door STZB.Inzicht in het betaalgedrag van een klant voordat u levert.
FraudedatabankDebiteuren bij wie uit de achterstanden een patroon blijkt van afnemen zonder te betalen.Fraude herkennen en gedupeerden met elkaar in contact brengen.
KredietdatabankZakelijke kredieten die deelnemende financiële instellingen registreren.Overkreditering van zakelijke debiteuren tegengaan.

De fraudedatabank bouwt dus voort op de Achterstandendatabank. Iedere melding van een betalingsachterstand draagt eraan bij dat patronen zichtbaar worden. Hoe meer ondernemers hun achterstanden melden, hoe beter het frauderegister werkt. Een losse achterstand zegt weinig, maar tien meldingen over dezelfde afnemer binnen korte tijd zeggen veel.

Voor wie is de fraudedatabank?

De fraudedatabank is er voor iedere organisatie die op rekening levert aan andere bedrijven. Denk aan groothandels, producenten, bouwbedrijven, transportbedrijven, zakelijke dienstverleners en leveranciers van elektronica of voedingsmiddelen. Juist sectoren met goederen die snel door te verkopen zijn, trekken fraudeurs aan.

Ook incassobureaus, kredietverstrekkers en overheidsorganisaties hebben belang bij een goed frauderegister. Zij zien vaak als eerste dat dezelfde debiteur bij meerdere partijen schulden heeft opgebouwd. Door deel te nemen aan STZB krijgt u toegang tot de databank en helpt u tegelijk andere ondernemers om fraude op tijd te herkennen. Lees meer over aanmelden als deelnemer.

Wat is zakelijke fraude?

Zakelijke fraude is misleiding met het doel om er financieel beter van te worden ten koste van een andere onderneming. Het verschil met een gewone wanbetaler zit in de opzet. Een wanbetaler wil vaak wel betalen, maar kan het niet, bijvoorbeeld door liquiditeitsproblemen. Een fraudeur is vanaf het begin niet van plan om te betalen. Hij bestelt, laat leveren en verdwijnt, of hij gebruikt een bedrijf als lege huls om schulden op te bouwen.

Voor een individuele leverancier is dat verschil van buitenaf lastig te zien. Een eerste bestelling ziet er normaal uit, de klant heeft een KvK-nummer en een nette website. Pas als de factuur onbetaald blijft en de klant onbereikbaar is, wordt duidelijk wat er aan de hand is. Daarom is het zo waardevol om ervaringen van andere ondernemers te kunnen zien. Een frauderegister laat zien of dezelfde partij ook bij anderen op dezelfde manier te werk is gegaan.

Het Wetboek van Strafrecht kent voor deze vorm van fraude een eigen bepaling: flessentrekkerij. Wie er een gewoonte van maakt om goederen te kopen zonder volledige betaling daarvan te verzekeren, met het oogmerk om zich of een ander die goederen toe te eigenen, maakt zich schuldig aan flessentrekkerij (artikel 326a Wetboek van Strafrecht). Het woord gewoonte is belangrijk: één keer niet betalen is meestal geen strafbaar feit, een patroon kan dat wel zijn. Precies dat patroon maakt de fraudedatabank zichtbaar.

6 vormen van zakelijke fraude die vaak voorkomen

Fraudeurs passen hun werkwijze steeds aan. De volgende vormen komen in de praktijk veel voor. Herkent u een of meer signalen, wees dan extra voorzichtig.

  1. Flessentrekkerij. Een afnemer plaatst bestellingen bij meerdere leveranciers, laat leveren op rekening en betaalt niet. Vaak gaat het om goederen die snel door te verkopen zijn, zoals elektronica, bouwmaterialen of voedingsmiddelen.
  2. Identiteitsfraude met bedrijfsgegevens. Een fraudeur bestelt op naam van een bestaand, betrouwbaar bedrijf, maar laat leveren op een ander adres. Het echte bedrijf weet van niets en de leverancier blijft met de schade zitten.
  3. Spookfacturen en acquisitiefraude. U ontvangt een factuur voor een dienst die u nooit heeft besteld, zoals een vermelding in een register of gids. Het lijkt een officiële rekening, maar er staat geen echte prestatie tegenover.
  4. CEO-fraude en betaalfraude. Een medewerker krijgt een dringend verzoek, zogenaamd van de directeur of een vaste leverancier, om een betaling uit te voeren of een rekeningnummer te wijzigen.
  5. Stromannen en katvangers. Een bedrijf wordt op naam gezet van iemand die zelf geen zeggenschap heeft. Schulden worden opgebouwd, waarna het bedrijf failliet gaat en de werkelijke eigenaar buiten beeld blijft.
  6. Faillissementsfraude. Vlak voor een faillissement worden goederen of geld uit het bedrijf gehaald, zodat er voor de schuldeisers niets overblijft. Vaak gaat dit samen met het nog snel inkopen van voorraad op rekening.

De fraudedatabank richt zich vooral op de eerste en laatste vorm: debiteuren die bij meerdere deelnemers goederen afnemen zonder te betalen. Juist daar maakt het delen van informatie het grootste verschil.

Zes vormen van zakelijke fraude
Zes vormen van zakelijke fraude die vaak voorkomen.

Signalen van fraude herkennen

Fraude begint vaak met een bestelling die net iets te mooi is om waar te zijn. Let op de volgende signalen, vooral bij nieuwe klanten:

  • Een nieuwe klant plaatst direct een grote bestelling en wil snel geleverd krijgen.
  • De klant is pas kort ingeschreven in het Handelsregister, of de bestuurder is recent gewijzigd.
  • Het afleveradres wijkt af van het vestigingsadres, of het is een opslagruimte of tijdelijk adres.
  • De klant reageert alleen via e-mail of een mobiel nummer en is moeilijk persoonlijk te bereiken.
  • Het e-mailadres heeft een ander domein dan de website van het bedrijf, of lijkt er net op.
  • De klant dringt aan op levering op rekening en wil geen aanbetaling doen.
  • Na de eerste levering volgen snel nieuwe, grotere bestellingen, terwijl de eerste factuur nog openstaat.

Eén signaal hoeft niets te betekenen. Meerdere signalen tegelijk zijn wel een reden om een extra controle te doen voordat u levert. Raadpleeg dan de fraudedatabank en de Achterstandendatabank, en vraag bij twijfel een aanbetaling of vooruitbetaling.

Fraude voorkomen: 7 maatregelen voor uw bedrijf

Een frauderegister helpt, maar de beste bescherming begint bij uw eigen werkwijze. Met deze maatregelen maakt u het fraudeurs een stuk lastiger.

  1. Controleer iedere nieuwe klant. Bekijk de inschrijving in het Handelsregister, het vestigingsadres en de bestuurders. Doe een kredietcheck op het bedrijf voordat u op rekening levert.
  2. Raadpleeg de STZB databank. Kijk in de Achterstandendatabank en de fraudedatabank of de klant bij andere deelnemers bekend is.
  3. Leg een kredietlimiet vast. Bepaal per klant tot welk bedrag u op rekening levert. Ga pas omhoog als de klant een tijd goed betaalt.
  4. Vraag een aanbetaling bij eerste orders. Een serieuze klant heeft daar meestal begrip voor. Een fraudeur haakt vaak af.
  5. Lever alleen op het vestigingsadres. Wees terughoudend met levering op een afwijkend adres, zeker bij een eerste bestelling.
  6. Verifieer wijzigingen in betaalgegevens. Bel bij een gewijzigd rekeningnummer altijd terug via een nummer dat u zelf al had, niet via het nummer in de e-mail.
  7. Volg uw klanten. Met de Bedrijfsmonitor krijgt u een melding als een klant in het register verschijnt.
Maatregelen om zakelijke fraude te voorkomen
Vier belangrijke maatregelen om fraude te voorkomen.

Wat te doen als u slachtoffer bent van fraude?

Vermoedt u dat u slachtoffer bent van zakelijke fraude, handel dan snel. Hoe eerder u in actie komt, hoe groter de kans dat u schade beperkt en dat andere ondernemers worden gewaarschuwd.

  1. Stop verdere leveringen. Zet openstaande orders van de klant direct stil.
  2. Verzamel uw bewijs. Bewaar bestellingen, e-mails, afleverbonnen, facturen en eventuele gespreksnotities.
  3. Meld de achterstand bij STZB. Als deelnemer meldt u de wanbetaler in de Achterstandendatabank. Blijkt er een patroon, dan komt de debiteur in de fraudedatabank.
  4. Zoek contact met andere gedupeerden. Via STZB kunt u een verzoek doen om in contact te komen met andere deelnemers die door dezelfde debiteur zijn getroffen.
  5. Doe aangifte. Doe aangifte bij de politie. Een gezamenlijke aangifte van meerdere gedupeerden met een duidelijk patroon maakt meer indruk dan losse meldingen.
  6. Schakel juridische hulp in. Een advocaat kan beoordelen of beslag, een faillissementsaanvraag of een vordering op de bestuurder mogelijk is.

Twijfelt u of het om fraude gaat of om een klant met betalingsproblemen? Behandel de zaak dan eerst als gewone betalingsachterstand en volg de normale incassostappen. Een aanmaning en ingebrekestelling zijn ook bij fraude nuttig, omdat ze laten zien dat u de klant de kans heeft gegeven om te betalen.

Gezamenlijk aangifte doen via STZB

Een losse aangifte van één leverancier met één onbetaalde factuur krijgt bij de politie zelden voorrang. Begrijpelijk, want voor de buitenwereld lijkt het op een civiel geschil. Dat verandert als meerdere ondernemers met hetzelfde verhaal komen. Dan wordt zichtbaar dat er sprake is van een gewoonte, en dat is precies wat flessentrekkerij strafbaar maakt.

STZB helpt daarbij. Een deelnemende organisatie kan een verzoek doen tot uitwisseling van contactgegevens met andere getroffen deelnemers. STZB vraagt dan aan de andere betrokken deelnemers toestemming en vermeldt daarbij het doel: nagaan of gezamenlijk aangifte kan worden gedaan. Geen deelnemer krijgt dus zomaar de gegevens van een ander. Pas als iedereen instemt, worden de contactgegevens gedeeld.

Samen kunt u vervolgens uw dossiers vergelijken, één aanspreekpunt aanwijzen en een gezamenlijke aangifte voorbereiden. Dat vergroot de kans dat de zaak serieus wordt opgepakt en dat de fraudeur wordt gestopt voordat hij nog meer ondernemers benadeelt.

Stappen om via STZB gezamenlijk aangifte te doen
In vier stappen naar een gezamenlijke aangifte.

Frauderegister en privacy

Een frauderegister bevat gevoelige informatie. Daarom gelden er strikte regels. Een registratie moet gebaseerd zijn op feiten: gemelde en geverifieerde betalingsachterstanden, niet op vermoedens of geruchten. Een debiteur moet ook de mogelijkheid hebben om bezwaar te maken als hij het niet eens is met een registratie. Lees daarover meer op de pagina oneens met registratie.

Gegevens over eenmanszaken en vennootschappen onder firma kunnen persoonsgegevens zijn. Voor de verwerking daarvan gelden de regels van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). STZB verwerkt deze gegevens volgens de privacyverklaring en deelt contactgegevens van deelnemers alleen met hun toestemming.

Voor u als ondernemer betekent dit dat u zelf geen eigen zwarte lijst moet bijhouden of publiceren. Dat brengt juridische risico's met zich mee, zoals u leest op de pagina over aansprakelijkheid voor een zwarte lijst. Meld een achterstand liever bij een register dat volgens vaste regels werkt.

De fraudedatabank en de overheid

De Achterstandendatabank van STZB geeft inzicht in actuele en geverifieerde betalingsachterstanden van bedrijven en organisaties. Daarmee wordt het eenvoudiger om organisaties in kaart te brengen die zich beroepsmatig bezighouden met misbruik en fraude. STZB verifieert deze informatie en kan haar delen met de relevante overheidsdiensten.

Zo draagt het frauderegister bij aan een effectiever beleid bij het bestrijden van zakelijke fraude en misbruik. Voor ondernemers betekent dat: iedere melding helpt niet alleen uzelf, maar ook andere ondernemers en de aanpak van fraude in het algemeen. Lees meer over de samenwerking op de pagina justitie.

Veelgestelde vragen

Wat is de fraudedatabank?

De fraudedatabank is een frauderegister van STZB met debiteuren bij wie uit gemelde betalingsachterstanden blijkt dat zij er een gewoonte van maken om af te nemen zonder te betalen.

Wat is een frauderegister?

Een frauderegister is een databank waarin gegevens over fraude of fraudepatronen worden vastgelegd, zodat ondernemers zich ertegen kunnen beschermen. De fraudedatabank van STZB is een frauderegister voor zakelijke fraude.

Hoe komt een bedrijf in de fraudedatabank?

Als uit de door deelnemers gemelde en geverifieerde betalingsachterstanden een patroon blijkt van goederen of diensten afnemen zonder daarvoor te betalen.

Wat is flessentrekkerij?

Flessentrekkerij is het er een gewoonte van maken om goederen te kopen zonder de betaling te verzekeren, met het doel ze zich toe te eigenen. Het is strafbaar op grond van artikel 326a Wetboek van Strafrecht.

Kan ik via STZB in contact komen met andere gedupeerden?

Ja. Als deelnemer kunt u een verzoek doen. STZB vraagt de andere betrokken deelnemers om toestemming en deelt pas daarna contactgegevens, met als doel na te gaan of gezamenlijk aangifte kan worden gedaan.

Wat is het verschil tussen een wanbetaler en een fraudeur?

Een wanbetaler wil vaak wel betalen maar kan het niet. Een fraudeur is vanaf het begin niet van plan om te betalen. Het patroon bij meerdere leveranciers maakt dat verschil zichtbaar.

Hoe voorkom ik zakelijke fraude?

Controleer nieuwe klanten, doe een kredietcheck, raadpleeg de STZB databank, vraag een aanbetaling bij eerste orders, lever op het vestigingsadres en verifieer gewijzigde betaalgegevens altijd telefonisch.

Wat doe ik als ik slachtoffer ben van fraude?

Stop verdere leveringen, verzamel bewijs, meld de achterstand bij STZB, zoek contact met andere gedupeerden en doe aangifte bij de politie.

Bescherm uw bedrijf tegen fraude

Meld uw organisatie aan als deelnemer van STZB en raadpleeg de Achterstandendatabank en de fraudedatabank voordat u levert.

Aanmelden als deelnemerVraag een gesprek aan

Slachtoffer van fraude?

Meld de achterstand bij STZB. Blijkt er een patroon, dan brengen wij u na toestemming in contact met andere gedupeerden.

Of bel: 085 – 303 47 20
Werkdagen 09.00 – 17.00 uur

English »

Blijf op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen via onze jaarlijkse rapportages.